Аддзел радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу

Гістарычная даведка аддзела радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу

У 1990 годзе ў Палескім дзяржаўным радыяцыйна-экалагічным запаведніку быў створаны навуковы аддзел, які складаецца з трох сектараў у які ўваходзіў і сектар радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу.

У 1996 годзе ў адпаведнасці з пратаколам даручэнняў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №08/80 у былым населеным пункце Масаны заснаваны Радыеэкалагічныя стацыянар для маніторынгу радыяцыйнай абстаноўкі і правядзення Радыеэкалагічныя даследаванняў у блізкай зоне адчужэння ЧАЭС. З'яўляючыся бліжэйшым да Чарнобыльскай АЭС навуковым аб'ектам на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, першапачаткова робіць яго унікальным палігонам для комплексных даследаванняў міграцыі радыёнуклідаў па кампанентаў наземных і водных экасістэм. Да канца 1996 гады на стацыянары была ўтворана реперной сетку, устаноўлены студні для назірання за ўзроўнем грунтавых вод, створана метэаралагічная пляцоўка і ўстаноўлены на ёй прыборы для правядзення прыземным метэаралагічных назіранняў.

У ліпені 1998 года Радыеэкалагічныя стацыянар перайменаваны ў "Дасьледніцкую станцыю Масаны імя В.М. Фёдарава", якая ўвайшла ў склад аддзела радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу ў далейшым выкарыстоўваная для правядзення комплексных даследаванняў, якія ахопліваюць асноўныя напрамкі праграм па НДР, а таксама дагаворныя работы па праблемах блізкай зоны аварыі на ЧАЭС.

У 2017 годзе даследчая станцыя "Масаны" ўключана ў Дзяржаўны рэестр вытворцаў гідраметэаралагічнай інфармацыі.

У цяперашні час радыяцыйна-экалагічны маніторынг ўключае назіранне і кантроль стану забруджанай радыёнуклідамі блізкай зоны Чарнобыльскай АЭС, атрыманне базавай інфармацыі для ацэнкі і прагнозу агульнай радыеэкалагічнага становішча. Выкарыстанне дадзеных Радыеэкалагічныя маніторынгу дазваляе выяўляць шматлікія заканамернасці змены радыяцыйнай абстаноўкі, існавання і развіцця наземных і водных экасістэм ва ўмовах радыеактыўнага забруджвання тэрыторыі і зняцця антрапагеннай нагрузкі.

Радыяцыйна-экалагічны маніторынг

Радыеэкалагічныя маніторынг блізкай зоны Чарнобыльскай АЭС ўтрымлівае назіранне і кантроль стану забруджанай радыёнуклідамі тэрыторыі, атрыманне базавай інфармацыі для ацэнкі і прагнозу агульнай радыеэкалагічнага становішча.

Напрамкі даследаванняў:
    • Даследаванне пагодна-кліматычных умоў і іх асаблівасцяў для атрымання метэаралагічнай інфармацыі пра дынаміку стану прыродных аб'ектаў і іх кампанентаў, своечасовай абвесткі аб надзвычайных сітуацыях, прыродных экстрэмальна-небяспечных з'явах;
    • Правядзенне аналізу дынамікі і ступені варыябельнасці магутнасці эквівалентнай дозы γ-выпраменьвання на аб'ектах пастаяннай реперной сеткі;
    • Вывучэнне працэсаў назапашвання, пераразмеркавання і міграцыі радыёнуклідаў (137Cs, 90Sr, 241Am) у кампанентах наземных і водных экасістэм;
    • Разработка методов прогноза радиационной обстановки в ближней зоне Чернобыльской АЭС на отдаленный период.
Мэта даследаванняў:

Кантроль, ацэнка і прагноз радыяцыйнага стану наземных і водных экасістэм ПДРЭЗ ў аддалены перыяд пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Асноўныя задачы даследавання:
    • Аналіз уплыву абіятычнымі і біятычных фактараў на ступень назапашвання радыенуклідаў (137Cs, 90Sr, 241Am) у розных звёнах наземных і водных экасістэм;
    • Даследаванне заканамернасцяў размеркавання радыенуклідаў (137Cs, 90Sr, 241Am) паміж кампанентамі наземных і водных экасістэм (грунтавыя і павярхоўныя вады, глебава-раслінны комплекс, дновыя адклады, гідрабіёнты);
    • Распрацоўка метадаў прагнозу радыяцыйнай абстаноўкі на тэрыторыі ПДРЭЗ ў аддалены перыяд пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Рашэнне пастаўленых задач дасягаецца шляхам правядзення даследаванняў на пастаянных аб'ектах сеткі радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу, у аснову выбару якіх пакладзены ландшафтна-геаграфічны падыход. Для іх выканання ў блізкай зоне аварыі на Чарнобыльскай АЭС у былым населеным пункце Масаны была створана пастаянная даследчая станцыя, якая з'яўляецца структурным падраздзяленнем аддзела радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу.

Станцыя знаходзіцца ў 11 км ад аварыйнага чацвёртага блока Чарнобыльскай АЭС і служыць пунктам апірышча для правядзення навуковых даследаванняў па шырокаму спектру пытанняў радыеэкалагічнай накіраванасці. Высокія ўзроўні радыеактыўнага забруджвання дазваляюць з высокай дакладнасцю вывучаць гарызантальную і вертыкальную міграцыю, працэсы вынасу і пераразмеркавання радыенуклідаў у розных звёнах наземных і водных экасістэм. Гэта дае магчымасць праводзіць дакладны маніторынг, выбудаваць больш дакладны прагноз развіцця радыяцыйнай і радыеэкалагічнай сітуацыі на будучыню.

Для ацэнкі ўплыву пагодна-кліматычных умоў на радыяцыйна-экалагічную абстаноўку ў зоне адчужэння Чарнобыльскай АЭС выконваецца комплекс гідраметэаралагічных назіранняў, з улікам атрымання комплекснага паказчыка загораемости лясоў па ўмовах надвор'я.

Вызначаюцца характарыстыкі стану і развіцця фізічных працэсаў у атмасферы пры ўзаемадзеянні яе з падсцілаючай паверхняй, ажыццяўляюцца вымярэння метэаралагічных параметраў, якія характарызуюць гэтыя працэсы.

Радыеэкалагічныя маніторынг кампанентаў наземных экасістэм выконваецца на аб'ектах пастаяннай реперной сеткі.

Аналізуюцца дынамічныя працэсы назапашвання радыенуклідаў у розных звёнах наземных экасістэм, выяўляюцца тэндэнцыі развіцця радыяцыйнага становішча.

На мадэльных вадаёмах сеткі радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу праводзяцца даследаванні заканамернасцей міграцыі радыенуклідаў у розных звёнах водных экасістэм, і ідзе распрацоўка метадаў прагнозу назапашвання радыенуклідаў.

Загадчык аддзела радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу

Юрый Дзмітрыевіч Марчанка

Е-mail: umd66@yandex.ru

ПРАПАНУЕМ НАВЕДАЦЬ БЕЛАРУСКУЮ ЗОНУ АДЧУЖЭННЯ